ADAPTACJA W PRZEDSZKOLU

Jak przygotować dziecko do przedszkola? -
adaptacja w praktyce

Drogi rodzicu, myślałeś kiedyś o adaptacji, jak o oswajaniu tygrysa?

Daj dziecku wsparcie w rozwoju, które sprawi, że z radością będzie chodziło do przedszkola.

Co to jest adaptacja w przedszkolu?

Pierwsze dni w przedszkolu, to wiele emocji dla dziecka, a przede wszystkim dla rodziców. Pojawia się szereg pytań jak będą wyglądać pierwsze kroki dziecka w nowym środowisku? Czy sobie poradzi i jak w ogóle przebiega adaptacja?

Na początku należy podkreślić, że adaptacja w przedszkolu to proces, który u jednych dzieci przebiega szybko i sprawnie, a inne potrzebują więcej czasu, cierpliwości i wsparcia. Dla jednych dzieci pierwszy dzień przedszkola będzie ekscytującą przygodą, a dla innych wyzwaniem pełnym emocji. I to jest całkowicie naturalne.

W Przedszkolu Prezentek w Świdnicy wiemy, jak ważne są te pierwsze chwile. Dlatego organizujemy Tydzień Adaptacyjny i pomagamy dzieciom odnaleźć się w nowym środowisku – pełnym zabawy, relacji i odkrywania świata przez doświadczenie.

Trzeba również pamiętać, o fundamentalnej roli rodziców. Niezastąpionej w procesie adaptacyjnym swojego dziecka.

Ile trwa adaptacja dziecka w przedszkolu?

Rodzice często pytają jak długo dziecko będzie przystosowywać się do nowego miejsca? Ile potrwa adaptacja w przedszkolu? Nie ma konkretnej i jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ każde dziecko jest inne. Na pewno

u niektórych kilka dni,
u innych kilka tygodni,
a czasem nawet dłużej.

Ważne jest, aby dać dziecku czas i na siłę nie przyspieszać tego procesu. Adaptacja każdego dziecka w przedszkolu przebiega w jego własnym tempie. I warto to uszanować. A rodzice mogą pomóc w tym procesie wspierając dziecko i towarzysząc mu w jego emocjach.

JAK PRZYGOTOWAĆ DZIECKO DO PRZEDSZKOLA?

5 wyzwań, które pozwolą na dobry start w przedszkolu

Nie trzeba specjalnego nakładu czasu ani środków finansowych, wystarczy bycie razem z dzieckiem, trochę pomysłowości i wykorzystanie naturalnych sytuacji, jakie zdarzają się na co dzień w każdej rodzinie i w jej otoczeniu. Najodpowiedniejszym momentem na takie „rozwojowe wzmocnienie” jest czas wolny spędzany w spokoju, a nie w codziennym pędzie – wieczory w ciągu tygodnia, weekendy, wakacje. Jednak przede wszystkim należy pomóc dziecku zdobywać umiejętności niezbędne w przedszkolu. Poniżej są wymienione konkretne wyzwania, które należy podjąć, aby zapewnić dziecku dobry start w przedszkolu.

1. Budowanie samodzielności i zaradności dziecka

włączać dziecko w prace domowe i wykonywać je razem z nim z zastosowaniem „podziału pracy”, ale bez wyręczania – dzieci bardzo lubią być traktowane poważnie i chętnie angażują się w różne „prawdziwe” działania w domu czy wokół niego;

rozmawiać z dzieckiem w trakcie wykonywania tych prac – to znakomita okazja do lepszego poznania swego dziecka, tego, jak myśli, co już wie i umie, to także naturalna okazja do wyrażenia mu swojego zadowolenia z posiadanych przez niego wiadomości, umiejętności;

pozostawić pole do własnych pomysłów i zachęcanie do tego – np. urządzenie swojego kącika czy pokoju, decyzje, co ma wisieć na tablicy korkowej nad biurkiem, czy stolikiem do zabaw i nauki, co będzie rosło na grządce, wyznaczonej dla dziecka w ogrodzie babci;

nawiązać kontakt z rodzicami jego kolegów i koleżanek z przedszkola czy najbliższej okolicy – umawiać się z rodzicami w sprawie wizyt w domu, wspólnego wyjazdu i noclegu poza domem;

zachęcać do dokonywania wyborów i stwarzać ku temu wiele okazji, rozmawiać o różnych możliwościach – np. przy kupowaniu ubrania, prezentu dla kogoś itp.

2. Rozwijanie ciekawości poznawczej

zabierać dziecko w różne miejsca w bliższej i dalszej okolicy, aby poznało różne instytucje i to, jak należy się w nich zachowywać – wyjścia do kina, teatru, banku, galerii, muzeum itp.

organizować wyprawy do księgarni, do biblioteki, wspólnie przeglądać i czytać książki, opowiadać treść ilustracji, wymyślać nowe zakończenia bajek – dostarcza to dziecku różnej wiedzy, ale uczy też koncentracji i wytrwałości, tzn. tego, że należy doczekać do końca jakiejś historii, finalizować podjęte działania;

rozmawiać z dzieckiem, prowokować do zadawania pytań, do samodzielnego poszukiwania na nie odpowiedzi, odpowiadać na jego pytania i zachęcać do zadawania kolejnych.

3. Kształtowanie twórczej postawy

zachęcać dziecko do różnych form ekspresji poprzez rysowanie, malowanie, lepienie, śpiew, taniec, grę na instrumentach, robienie zdjęć…;

opowiadać dziecku różne historyjki, wymyślać je razem z dzieckiem, ilustrować rysunkami, gotowymi obrazkami, zdjęciami;

zadawać pytania typu „a jak można to zrobić inaczej?”, przy czytaniu czy opowiadaniu historyjek pytania typu „a co było przedtem?”, „jak inaczej mogłoby się to skończyć?”;

grać z dzieckiem w różne gry planszowe, bawić się w „gry językowe” – stosować rymowanki, wyliczanki, wymyślać nowe słowa;

zachęcać do niestandardowych pomysłów – np. dziś przygotujemy dla mamy niespodziankę, będzie cały obiad „na biało”, a może nietypowe prezenty dla bliskich na święta, w oryginalnych opakowaniach własnoręcznie przez dziecko przygotowanych?

4. Rozwijanie kompetencji społecznych

utrzymywać kontakty z bliższymi i dalszymi krewnymi, zapraszać do domu i odwiedzać ich z dzieckiem;

utrzymywać kontakty z sąsiadami i włączać w nie dziecko, np. poprzez drobne wspólne prace wokół domu czy na działce;

zadbać o to, by dziecko miało jak najwięcej kontaktów z innymi dziećmi, szczególnie gdy jest jedynakiem – chodzi nie tylko o kontakty z rówieśnikami, ale także z dziećmi młodszymi (uczy się opiekowania) i starszymi (uczy się podporządkowywania, ale i „dbania o swoje”);

uczyć, głównie na własnym przykładzie, różnych form nawiązywania i podtrzymywania kontaktów – rozmowy przez telefon codziennie z chorym dziadkiem, robienie laurek na rodzinne uroczystości.

5. Wzmacnianie samooceny dziecka

rozmawiać o emocjach, pozwalać dziecku wyrażać swoje obawy, lęki…;
wakacje zaplanować tak, aby dziecko mogło być w kilku miejscach, np. razem z rodzicami i rodzeństwem poza domem, z dziadkami na działce, z bratem u krewnych w innej miejscowości przez kilka dni; we wszystkich tych miejscach wykorzystywać naturalne sytuacje, aby dziecko mogło się jak najwięcej ruszać, biegać, skakać, wykonywać różne prace wymagające wysiłku fizycznego;
włączać dziecko w jak najwięcej działań wspólnie z innymi – z dorosłym i dziećmi, będzie się mogło od nich wielu rzeczy jeszcze nauczyć;
po każdym etapie wakacji dużo z dzieckiem rozmawiać, pytać, wyrażać swoje zadowolenie, że dało sobie z czymś radę, że się czegoś nauczyło, czy dowiedziało, że poznało nowych kolegów…;
rozmawiać z dzieckiem o przedszkolu, ale nie ujawniać wobec niego swoich niepokojów, czy nastawiać go negatywnie wobec nauczycieli, przedszkola, ono i tak nie ma na to wpływu, a niepokój rodziców może udzielić się i jemu;
zaplanować 1 września jako dzień uroczysty dla całej rodziny, urządzić małe przyjęcie rodzinne, sprawić dziecku jakąś niespodziankę, zrobić zdjęcie do rodzinnego albumu, opowiedzieć mu o swoim pierwszym dniu w przedszkolu, albo zachęcić dziadków do takiej opowieści.

WSKAZÓWKI DLA RODZICÓW - JAK WSPIERAĆ DZIECKO W ADAPTACJI W PRZEDSZKOLU?

Drogi rodzicu, przede wszystkim pozytywnie nastaw dziecko do przedszkola, ponieważ ma to fundamentalne znaczenie w adaptacji. W tym celu, w domu dużo rozmawiaj o przedszkolu, opowiadaj, że będzie mogło bawić się z kolegami, rysować, budować itp. Przedstaw realny obraz przedszkola. I zaufaj nauczycielom. Pamiętaj, że to osoby z pełnymi kwalifikacjami do pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym.

Pamiętaj również, że płacz dziecka, to naturalna reakcja na zmianę i rozstanie z rodzicem. Pomagaj dziecku poprzez rozmowę, wsparcie emocjonalne i stopniowe przyzwyczajanie do nowego miejsca. Staraj się wdrażać poniższe wskazówki, aby wspierać adaptację dziecka w przedszkolu:

8 konkretów efektywnego wsparcia dziecka w adaptacji w przedszkolu

1. Przyzwyczajaj dziecko do przedszkola stopniowo

Jeżeli do tej pory nie przebywało z innymi dorosłymi, pozostawiaj je na kilka godzin u dziadków lub znajomych, aby przedszkole nie kojarzyło mu się z pierwszym rozstaniem. Stopniowo dopasowuj rytm dnia dziecka w domu, do tego, jaki panuje w przedszkolu. Dzięki temu maluch łatwiej odnajdzie się w nowej rzeczywistości i szybciej zaakceptuje zmiany. Słowem, przewidywalny rytm dnia daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i pomaga ograniczyć stres związany z adaptacją.

2. Pozwalaj dziecku na samodzielność

Nie wyręczaj go w ubieraniu, podczas jedzenia, mycia rąk… a także ucz samodzielnego korzystania z toalety. Chwal wysiłek, jaki wkłada w te czynności. Dzięki temu dziecko buduje poczucie sprawczości i uczy się samodzielności, co ułatwia mu funkcjonowanie w nowym środowisku. Nawet drobne sukcesy wzmacniają jego pewność siebie i motywację do podejmowania kolejnych wyzwań.

3. Zwróć uwagę na krótkie pożegnania w przedszkolu

Adaptacja w przedszkolu wymaga czasu i cierpliwości, dlatego nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu. Czule, ale stanowczo pożegnaj się z dzieckiem. Nie okazuj własnych rozterek podczas rozstania, bowiem wtedy przekazujesz dziecku własne lęki i utrudniasz wejście do grupy rówieśniczej.

4. Pozwól dziecku wejść do sali na własnych nogach

To bardzo ważne, by dziecko weszło do sali na własnych nogach, a nie na rękach rodzica. Moment „wyrywania dziecka” z objęć mamy jest nieprzyjemny dla każdej ze stron – dziecka, rodzica i nauczyciela. Dziecko zaczyna widzieć w nauczycielu osobę, która siłą odbiera je mamie, niczym okrutny porywacz. A przecież potrzebujemy zbudować zaufanie dziecka do nowej znaczącej osoby dorosłej w jego życiu, do nauczyciela.
Jeśli dziecko przy pożegnaniu bardzo płacze, rozwiązaniem może być, aby przez pierwszy okres do przedszkola odprowadzał je ktoś inny.

5. Postaraj się regulować czas pobytu dziecka w przedszkolu

W początkowym okresie adaptacji w przedszkolu dobrze jest odbierać dziecko wcześniej, ponieważ trzylatek ma inne poczucie czasu i okres przebywania poza domem wydaje mu się bardzo długi. Nie mów dziecku, że zostanie zabrane wcześniej, kiedy to jest niemożliwe. W przeciwnym razie malec będzie czuł się oszukany. Może nie chcieć pójść do przedszkola następnego dnia w obawie, że rodzic nie przyjdzie.
Dotrzymuj słowa i pamiętaj, że daje ono dziecku poczucie bezpieczeństwa.

6. Poświęć dziecku więcej czasu niż zwykle

Okazuj zainteresowanie, miłość, czułość. Częściej pójdź z nim na spacer, poczytaj ulubioną bajkę, pobaw się w ulubioną zabawę. Nie wypytuj: Jak było w przedszkolu? Czy płakałeś? Co zjadłeś?

Spytaj: Czym się bawiłeś? Jak ma na imię twój kolega? Jeśli dziecko będzie opowiadało, co działo się w przedszkolu, koncentruj się na jego samopoczuciu, relacjach z kolegami i podejmowanych zabawach.
Zredukuj do minimum inne stresy, nowe sytuacje nie związane z przedszkolem, aby na czas pierwszych tygodni adaptacji wyłączyć większe wrażenia, czy życiowe zmiany.

7. Ściśle współpracuj z nauczycielem

Relacje oparte na wzajemnym zaufaniu przyniosą oczekiwane rezultaty. Pytaj nauczyciela nie tylko o to, czy dziecko wszystko zjadło, ale także o to, czy nawiązuje kontakty z rówieśnikami?. Czy radzi sobie w różnych sytuacjach przedszkolnych?. Dziecko widząc, że rodzice rozmawiają z nauczycielem, czuje się bezpieczne.
Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości, bądź coś Cię zaniepokoi, zwróć się bezpośrednio do nauczyciela. Unikaj mówienia o Twoich obawach przy dziecku. Pamiętaj, że jesteś dla niego najważniejszą osobą i autorytetem, a Twoje emocje bardzo na nie wpływają.

8. Nie porównuj dziecka i jego reakcji z zachowaniem innych przedszkolaków, czy starszego rodzeństwa

Radzenie sobie ze stresem adaptacyjnym jest sprawą indywidualną i u każdego malucha może przebiegać inaczej. Wpływ na to mają m.in. temperament dziecka, jego wcześniejsze doświadczenia oraz poziom wsparcia ze strony dorosłych. Warto pamiętać, że pierwsze reakcje – takie jak płacz, wycofanie czy niepokój – są naturalne i zazwyczaj stopniowo ustępują wraz ze wzrostem poczucia bezpieczeństwa w nowym środowisku.

NAJCZĘSTSZE TRUDNOŚCI PODCZAS ADAPTACJI

Proces adaptacji w przedszkolu może trwać od kilkunastu dni do kilku miesięcy

Daj dziecku tyle czasu, ile będzie potrzebowało, aby przystosować się do nowych warunków. Pamiętaj, że uniezależnienie się od najbliższych i nawiązanie pozytywnych relacji w nowym środowisku, to proces na który warto czekać. A z drugiej strony każdy etap adaptacji w przedszkolu przebiega w indywidualnym tempie, dlatego ważne jest wsparcie i cierpliwość ze strony dorosłych. Ponadto okazywanie zrozumienia oraz spokoju pomaga dziecku budować poczucie bezpieczeństwa i zaufania do nowej sytuacji.

Trudności adaptacyjne w przedszkolu mogą być różne u każdego dziecka:

płacz,
tęsknota za rodzicami,
trudności w grupie rówieśniczej,
wycofanie,
nieśmiałość,
niski poziom umiejętności samoobsługowych,
utrata poczucia bezpieczeństwa i bliskości z rodzicami,
duży stopień lęku,
słaby poziom umiejętności językowych…

Można jeszcze wymienić wiele innych. Jednak są to naturalne elementy procesu, jakim jest adaptacja przedszkolna. Kluczowe jest wsparcie – zarówno ze strony rodziców, jak i nauczycieli.