GOTOWOŚĆ SZKOLANA

Jak przygotować dziecko do szkoły? Rola przedszkola w budowaniu gotowości szkolnej

Gotowość szkolna, to Mount Everest? Nie…
Przygotowanie dziecka do szkoły to proces, który zaczyna się dużo wcześniej niż w zerówce.

Czym jest gotowość szkolna dziecka i dlaczego jest tak ważna?

Gotowość szkolna zwana inaczej dojrzałością szkolną to osiągnięcie przez dziecko odpowiedniego poziomu rozwoju fizycznego, emocjonalnego, poznawczego i społecznego. Jest to proces niezwykle istotny ponieważ przygotowuje dziecko do radzenia sobie z wyzwaniami takimi jak samodzielności, koncentracja i adaptacja w nowym środowisku jakim jest szkoła.

To nie tylko litery i liczby – ale rozwój emocjonalny i społeczny

W naszym przedszkolu oczywiście oprócz procesu edukacyjnego jakim jest poznawanie liczb i liter (w starszych grupach) dbamy przede wszystkim o rozwój emocjonalny i społeczny dziecka, który zaczyna się już w najmłodszej grupie i trwa do końca edukacji przedszkolnej. Od najwcześniejszego etapu pobytu w przedszkolu uczymy dzieci umiejętności funkcjonowania w grupie rówieśniczej – już nie jestem tylko ,, Ja” ale jesteśmy ,, My”. Zawieramy z dziećmi kontrakt i ustalamy grupowe zasady i reguły, które wdrażamy w życie już od pierwszych chwil pobytu w placówce, uczymy dzieci słuchania, współpracy i dzielenia się z innymi. Staramy się też od pierwszego dnia uczyć dzieci panowania nad emocjami zwłaszcza tymi, które towarzyszą przy rozstaniu. W tym celu, aby ułatwić proces adaptacji w przedszkolu organizujemy tydzień adaptacyjny dla dzieci i rodziców.

Poprzez zajęcia w grupie i ze specjalistami uczymy dzieci radzenia sobie z nowymi sytuacjami, ze stresem i akceptowaniem porażek. Często są to zajęcia integrujące grupę i rozładowujące różnego rodzaju napięcia.

Jak rozpoznać, że dziecko jest gotowe do szkoły?

Czy dziecko jest gotowe do szkoły informuje nas arkusz gotowości szkolnej – potocznie zwany diagnozą, w którym przedszkolak musi osiągnąć odpowiednio wysoki poziom we wszystkich diagnozowanych obszarach rozwoju: emocjonalno – społecznym, fizycznym, poznawczym i komunikacyjnym. Diagnozę przeprowadza się na podstawie arkuszy z zadaniami oraz obserwacji wychowawcy. Taką diagnozę przeprowadza się dwa razy w roku, po pierwszym etapie wychowawca ma klarowną sytuację, w czym dziecko jest mocne, a na czym trzeba się skupić i doskonalić by osiągnęło odpowiedni poziom gotowości szkolnej.

Obejmuje ona kilka kluczowych obszarów:

Rozwój społeczny
Dziecko potrafi współpracować z rówieśnikami, przestrzega zasad obowiązujących w grupie, czeka na swoją kolej i radzi sobie w relacjach z innymi.

Rozwój emocjonalny
Przyszły uczeń coraz lepiej rozpoznaje własne emocje, potrafi mówić o swoich potrzebach oraz radzić sobie z drobnymi niepowodzeniami i zmianami.

Rozwój poznawczy
Dziecko jest ciekawe świata, potrafi skupić uwagę przez dłuższy czas, słucha poleceń i rozwija umiejętności niezbędne do nauki czytania, pisania oraz liczenia.

Rozwój fizyczny
Sprawność ruchowa i motoryka mała odgrywają ogromną rolę w przygotowaniu do nauki szkolnej. Umiejętność prawidłowego trzymania kredki, wycinania czy wykonywania precyzyjnych ruchów jest ważnym elementem gotowości szkolnej.

Najczęstsze obawy rodziców przed rozpoczęciem szkoły

Lęk rodziców przed pójściem dziecka do szkoły jest rzeczą naturalną, ponieważ ich pociecha zostaje wypuszczona w świat z bezpiecznego środowiska jakim było przedszkole. Najczęstszą obawą jest lęk przed tym, czy dziecko odnajdzie się w nowym środowisku, czy będzie miało wspierających wychowawców, zaprzyjaźni się z nowymi kolegami i czy potrafi się odpowiednio długo skupić podczas zajęć. To, jak rodzic poradzi sobie ze swoim lękiem i obawami ma kluczowe znaczenie w adaptacji dziecka w szkole. Rodzic radzący sobie umiejętnie ze swoimi emocjami potrafi wesprzeć pozytywnie swoje dziecko i sprawić, że będzie ono wierzyło w siebie i swoje umiejętności i bardzo szybko odnajdzie się w nowej sytuacji.

JAK PRZEDSZKOLE PRZYGOTOWUJE DZIECKO DO SZKOŁY NA CO DZIEŃ?

Nauka przez zabawę – naturalny sposób uczenia się dziecka

W naszym przedszkolu często poprzez zabawę, różnego rodzaju projekty, warsztaty i innowacje doprowadzamy do takich sytuacji, że dzieci chętnie się uczą, łatwiej zapamiętują informacje i nie odczuwają przy tym stresu, który towarzyszy tradycyjnym formą edukacji.

W czasie zabaw dzieci:

• uczą się współpracy w grupie,
• angażują się wszystkimi zmysłami,
• rozwijają motorykę małą i dużą, integrację sensoryczną oraz zdolności poznawcze.

Ponadto podczas zabaw i warsztatów oraz projektów przedszkolaki uczą się cierpliwości, zasad zdrowej rywalizacji, komunikacji, rozwijają wyobraźnię, uczą się rozwiązywania problemów i zaspakajają naturalną ciekawość świata.

Rozwijanie samodzielności w codziennych sytuacjach

Przedszkolaki codziennie stają przed różnego rodzaju wyzwaniami, w których uczymy jak mają sobie radzić w określonych sytuacjach. Oczywiście wspieramy w tych wyzwaniach dziecko i uczymy samodzielnego działania w różnych czynnościach samoobsługowych takich jak: korzystanie z toalety, spożywanie posiłków, ubieranie się i rozbieranie, samodzielne szukanie odpowiednich zadań w karcie pracy, wiązanie sznurowadeł, nakrywanie do posiłku i sprzątanie, przygotowywanie potrzebnych materiałów do zajęć i prac plastycznych. By dzieciom łatwiej było sprostać wyzwaniom stosujemy komunikaty wzmacniające, gdy przedszkolak nie radzi sobie lub coś mu nie wyjdzie, to zachęcamy do ponownej próby i pozytywnie wzmacniamy, a nie wyręczamy czy krytykujemy. 

Poprzez codzienne powtarzanie tych zadań i doświadczanie poszczególnych czynności dzieci uczą się samodzielności i pewności siebie.

Budowanie koncentracji i wytrwałości

Koncentracja to umiejętność skupienia i utrzymania uwagi na ściśle określonych zadaniach. Podczas zajęć uczymy dzieci technik koncentracji oraz wytrwałości w ich zrealizowaniu. Poprzez różnego rodzaju ćwiczenia, zabawy staramy się by przedszkolaki potrafiły skupić się na danym zadaniu, robimy też krótkie przerwy by dzieci mogły się rozluźnić i rozładować napięcie, a następnie znowu wracamy do zadania. Wszystkie te czynności przygotowują dzieci do funkcjonowania podczas zajęć w szkole.

Nauka funkcjonowania w grupie rówieśniczej

Relacje z rówieśnikami są bardzo ważne w prawidłowym funkcjonowaniu dziecka, to kluczowy etap socjalizacji. Funkcjonowanie dziecka w grupie uczy asertywności , empatii i radzenia sobie z konfliktami. W naszym przedszkolu uczymy jak budować prawidłowe relacje, uczymy komunikacji, wyrażania swoich potrzeb, aktywnego słuchania oraz asertywności i umiejętności dzielenia się z innymi. Poprzez wspólne zabawy grupowe dzieci nabywają umiejętności współpracy i negocjacji oraz rozwiązywania konfliktów.

JAKIE UMIEJĘTNOŚCI ZDOBYWA DZIECKO PRZED PÓJŚCIEM DO SZKOŁY?

Radzenie sobie z emocjami i nowymi sytuacjami

W radzeniu sobie z emocjami i nowymi sytuacjami stosujemy różnego rodzaju pogadanki, zabawy wyciszające i rozładowujące emocje oraz zajęcia z elementami treningu umiejętności społecznych, w których dzieci uczą się radzenia sobie z emocjami i ich rozpoznawania. Podpowiadamy, jak radzić sobie z frustracją oraz jak rozwiązywać konflikty. Dziecko może także wyciszyć się w kąciku emocji lub skorzystać z pomocy psychologa lub pedagoga specjalnego.

Komunikacja i współpraca z innymi dziećmi

W trakcie pobytu dziecka w przedszkolu prowadzimy zajęcia uczące komunikacji oraz funkcjonowania w grupie i budowania pozytywnych relacji. Również w czasie zabaw dzieci w naturalny sposób mają okazję ćwiczyć współpracę i komunikację z rówieśnikami. Dzięki temu nauka odbywa się w spontaniczny sposób, a dzieci uczą się radzić sobie w różnych sytuacjach oraz współdziałać w grupie i rozwiązywać ewentualne konflikty czy problemy.

Gotowość do nauki czytania, pisania i liczenia

Proces przygotowania do nauki czytania, pisania i liczenia rozpoczyna się już w najmłodszej grupie poprzez przygotowanie i usprawnienie dłoni oraz naukę prawidłowego chwytu pisarskiego. Gdy dziecko osiągnie odpowiedni poziom rozwoju słuchowego, wzrokowego i psychoruchowego, jest gotowe do podjęcia prób liczenia na liczmanach dodawania i odejmowania, sylabowania, głoskowania, pisania po śladzie i wreszcie samodzielnie. W naszym przedszkolu zachęcamy też dzieci do nauki czytania stosując różnego rodzaju metody dostosowane do potrzeb i umiejętności dziecka. Dzięki zdobytym umiejętnością przedszkolaki są odpowiednio przygotowane do podjęcia dalszych wyzwań w szkole i z mniejszym lękiem wkraczają w nową rzeczywistość.

Samodzielność i odpowiedzialność

Od początku pobytu w przedszkoli uczymy dzieci samodzielności, która jest kluczową umiejętnością w wieku przedszkolnym (samodzielność w ubieraniu się, samodzielne spożywanie posiłków, dbanie o higienę, radzenie sobie z emocjami, podejmowanie decyzji i ponoszenie za nie odpowiedzialności). We wprowadzeniu samodzielności wspierają nas rodzice, dzięki tej współpracy wzmacniamy dzieci w dążeniu do samodzielności. W rezultacie, kiedy dziecko czuje się w stanie wykonać coś samodzielnie, nabiera przekonania o swoich zdolnościach i umiejętnościach, a w konsekwencji nabiera chęci do podejmowania nowych wyzwań.

JAK WYGLĄDA PRZYGOTOWANIE DO SZKOŁY W NASZYM PRZEDSZKOLU W ŚWIDNICY?

Codzienne aktywności wspierające rozwój dziecka

Do codziennych aktywności wspierających dziecko należą:

• ćwiczenia fizyczne rozwijające motorykę małą i dużą,
• zabawy wyciszające emocje,
• zabawy integrujące grupę,
• zajęcia plastyczne, sensoryczne, poznawcze,
• doświadczenia, eksperymenty, różnego rodzaju warsztaty, projekty i innowacje.

Wszystkie te działania wspierają przedszkolaki we wszechstronnym rozwoju i zdobywaniu nowych umiejętności i sprawności.

Indywidualne podejście do każdego dziecka

Staramy się wychodzić naprzeciw potrzebom dziecka i traktujemy je jako unikatową jednostkę. Dostosowujemy metody, formy oraz tempo pracy do możliwości dziecka.
W trakcie obserwacji dzieci staramy się wychwycić mocne i słabsze strony i wtedy działamy w obszarach wymagających dodatkowej pracy tak, by dziecko osiągnęło dobre wyniki w danym obszarze.

Budowanie pewności siebie i poczucia bezpieczeństwa

Wszystkie metody pracy wykorzystywane w naszym przedszkolu prowadzą do wzmocnienia jednostki. Dziecko, które jest samodzielne, potrafi budować relacje, panować nad własnymi emocjami wychodzi z przedszkola jako osoba pewna siebie, umiejąca radzić sobie z nowymi zadaniami i przygotowana do nowych wyzwań.

JAK RODZIC MOŻE WSPIERAĆ DZIECKO PRZED PÓJŚCIEM DO SZKOŁY?

Proste działania w domu, które robią różnicę

Zaangażowanie rodzica w przygotowanie dziecka do szkoły to klucz do sukcesu.

Przygotowanie do szkoły to wspólne zadanie przedszkola i rodziców. W domu warto:


• codziennie rozmawiać z dzieckiem o jego przeżyciach,
• wspólnie czytać książki,
• zachęcać do samodzielności,
• ograniczać czas spędzany przed ekranami,
• rozwijać zainteresowania dziecka,
• chwalić za wysiłek, a nie tylko za efekt.


Najważniejsze jest wsparcie emocjonalne i praktyczne porady organizacyjne. Przed wejściem w progi szkoły należy dziecku pokazać szkołę, klasę, szatnię, miejsca w których będzie przebywało, wyjaśnić jak będzie wyglądał dzień w szkole. Również pozytywne rozmowy o nauce, nowych ciekawych zajęciach i znajomościach wzbudzą w dziecku zainteresowanie i chęć poznania. Oczywiście można opowiedzieć o swoich doświadczeniach w szkole.
Warto też razem przygotować wyprawkę, wybrać wygodne buty i ubrania do szkoły. Wszystkie te proste działania będą pozytywnie wzmacniać dziecko i łagodnie wprowadzą w szkolną rzeczywistość. Trzeba też wszystkie działania dotyczące szkoły i nauki odpowiednio sobie zaplanować tak, by pomóc dziecku w domu w przyswojeniu nowego materiału. Dobrze by było zorganizować kącik do nauki, w którym dziecko będzie się dobrze czuło. W czasie utrwalania materiału należy stosować przerwy, w których można wykorzystać proste ćwiczenia oddechowe czy rozluźniające napięcie. Dobrze jest też wzmacniać dziecko w jego mocnych stronach i tłumaczyć, że nie musi być dobre ze wszystkiego. Tak ukierunkowany młody człowiek mniej się stresuje i skupia się na tym, w czym jest dobry i co sprawia mu przyjemność.

Dlaczego spokojne przygotowanie do szkoły ma kluczowe znaczenie?

Dziecko, które osiągnęło odpowiednio wysoki wynik w diagnozie gotowości szkolnej, jest pewne siebie, wierzy w swoje możliwości, jest samodzielne, potrafi skoncentrować się na wykonywanych zadaniach, jest empatyczne, radzi sobie ze swoimi emocjami jest gotowe na nowe wyzwania i chęć zdobywania nowych umiejętności w szkole.

Warto pamiętać, że gotowość szkolna nie oznacza perfekcyjnego opanowania wszystkich umiejętności. Każde dziecko rozwija się indywidualnie i posiada własne mocne strony. Rolą przedszkola jest stworzenie warunków, w których maluch może rozwijać swój potencjał, zdobywać nowe doświadczenia i stopniowo przygotowywać się do kolejnego etapu edukacji.

Dzięki codziennej pracy nauczycieli, różnorodnym zajęciom oraz współpracy z rodzicami dzieci kończące przedszkole wchodzą w szkolny świat z większą pewnością siebie, ciekawością i gotowością do podejmowania nowych wyzwań.

 mgr Zuzanna Barwacz
Nauczyciel wychowania przedszkolnego
Przedszkole Prezentek w Świdnicy