KONTAKT DZIECKA ZE ZWIERZĘTAMI
Felinoterapia w przedszkolu – jak kontakt z kotem wspiera rozwój dziecka?
Czy zwierzęta pomagają dzieciom w rozwoju?
Tak — i to na kilku poziomach jednocześnie. Słowem, kontakt ze zwierzętami (np. kotem, psem, królikiem) realnie wspiera rozwój emocjonalny, społeczny, a także poznawczy dziecka.
W rezultacie zwierzęta pomagają dzieciom, ponieważ:
- dają poczucie bezpieczeństwa,
- uczą emocji i relacji,
- wspierają rozwój sensoryczny,
- pomagają się wyciszyć.
Czym jest felinoterapia?
Felinoterapia stanowi jedną z form zooterapii/animaloterapii w której rolę terapeuty pełni kot.
Jest to terapia wspomagająca dla oligofreno- , socjo- , fizjo- i psychoterapii. A także dla terapii pedagogicznej, prewencji przemocy w rodzinie oraz integracji sensorycznej. Ponadto służy wsparciu dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i wszędzie tam, gdzie konieczna jest pomoc terapeutyczna. To jest w zakresie socjalizacji, wsparcia przebiegu procesów rozwojowych, czy usprawniania fizycznego i psychicznego.
Co więcej, Monika Bartosińska jest zdania, że (…) „Kot jest lepszy niż antydepresanty, uspokajacze, tabletki na lęk czy niepokój. Kot sam z siebie cudów nie spowoduje, ale już nawet jego obecność pozwoli ci się zatrzymać”.
Rasy kotów do kontaktów z dziećmi
MAINE COON
Koty te charakteryzuje duża ciekawość i skłonność do zabawy, łagodność oraz szybkość przywiązania się do opiekuna. Rasa ta ma masywną budową ciała, oczy w kształcie migdałów o zielonym lub bursztynowym kolorze. Ponadto uszy mają zakończone pędzelkami oraz delikatną i miękką sierść.
KOTY BRYTYJSKIE
Posiadają nie tylko inteligencję, spokojną osobowość, cierpliwość, flegmatyczny sposób bycia, ale też są bardzo ciche. Zwierzęta te cechuje zwarta budowa ciała. Oczy w zależności od umaszczenia mogą mieć kolor miedziany lub pomarańczowy, rzadziej zielony. Posiadają krótką, lekko sztywną sierść najczęściej w kolorze niebieskim.
PERSY
To koty zrównoważone i spokojne. Chętnie uczą się sztuczek. Są bardzo przyjazne i delikatne w zabawach z dziećmi. Nie narzucające opiekunowi swojej uwagi. Kot rasy perskiej charakteryzuje się średnią budową ciała, ma małe nisko osadzone uszy i gęste puszyste futro które wymaga częstego czesania. Szczególną uwagę w przypadku tych kotów należy zwrócić na pielęgnację oczu, ponieważ bardzo często łapią infekcję. Ze względu na swój spłaszczony pyszczek mają niedrożne kanaliki łzowe. W oczach zbierają się łzy, które mogą się zamienić w ropę lub inne bakteryjne infekcje oczu.
RAGDOLL
To rasa, która ze względu na swój wygląd i charakter bardzo dobrze sprawdza się w pracy z dziećmi. Koty te charakteryzuje spokojne, przyjacielskie, a wręcz flegmatyczne usposobienie. Lubią towarzystwo ludzi i szybko uczą się nowych sztuczek. Ponadto tolerują hałas w sytuacji, kiedy znajdują się na zajęciach grupowych z dziećmi.
Jakie dzieci najbardziej korzystają z kontaktu ze zwierzętami?
Bezpośredni kontakt z kotem polegający na głaskaniu i słuchaniu mruczenia oddziałuje pozytywnie na psychikę dzieci w terapii. To znaczy pomaga się uspokoić, zrelaksować, zminimalizować poziom odczuwanego niepokoju oraz lęków. Ponadto poprawia samopoczucie.
Felinoterapia spełnia również szereg zadań w terapii dzieci i młodzieży znajdujących się w spektrum całościowych zaburzeń rozwojowych, w tym z autyzmem. W przypadku tej grupy, działania wspierające skoncentrowane są na rozwoju kompetencji społecznych, komunikowania się z otoczeniem, kształtowania samodzielności w zakresie czynności samoobsługowych. A także wspierania prawidłowego funkcjonowania obszaru poznawczego, motoryki oraz percepcji.
Terapia z udziałem kota, w przypadku osób autystycznych największe efekty przynosi w sferze integracji sensorycznej. Za jej pomocą przełamuje się niechęć do kontaktu dotykowego oraz czynności higienicznych.
WPŁYW ZWIERZĄT NA ROZWÓJ DZIECKA
Wspieranie kompetencji społecznych:
• zwiększanie umiejętności komunikacyjnych,
• wdrażanie do odpowiedzialności za inną osobę,
• wspieranie rozwoju psychomotorycznego i fizycznego,
• kształtowanie otwartości na kontakty z innymi osobami,
• pobudzanie aktywności własnej uczestników terapii,
• wpływanie na dobrostan psychiczny dziecka.
Wpływ na rozwój emocjonalny:
• rozwijanie i kontrolowanie rozpoznawania i wyrażania emocji,
• wprowadzenie w stan odprężenia, relaksacji,
• kształtowanie empatii.
Redukcja stresu i lęku podczas kontaktu ze zwierzętami:
- spada poziom stresu (kortyzolu),
- wzrasta poczucie bezpieczeństwa,
- organizm przechodzi w tryb „spokoju”,
- dziecko realnie się wycisza, nie tylko „na chwilę”.
Wsparcie koncentracji uwagi i nauki:
Kontakt ze zwierzętami ma ogromny wpływ na rozwój dziecka. Również na koncentrację i naukę. Nasze doświadczenia w Przedszkolu Prezentek w Świdnicy pokazują, jak przedszkolaki chętniej podejmowały współpracę i wykonywały zadania, gdy na zajęciach był obecny kot.
Dlaczego dzieci uwielbiają kontakt ze zwierzętami?
• Redukcja stresu i napięć
Sam dotyk kociego futra i dźwięk mruczenia obniżają poziom kortyzolu (hormonu stresu) oraz ciśnienie krwi. Dla dzieci lękliwych lub mających trudności z adaptacją w grupie, kot staje się cichym pomocnikiem w nawiązywaniu relacji.
• Rozwój empatii i wrażliwości
Kontakt ze zwierzęciem uczy dzieci odczytywania sygnałów pozawerbalnych. Przedszkolaki dowiadują się, że ich zachowanie wpływa na innych – uczą się delikatności, cierpliwości i szacunku.
• Wsparcie integracji sensorycznej
Szczególnie dzięki różnorodności bodźców: miękkość sierści, ciepło ciała kota, dźwięk mruczenia, obserwacja ruchów – dziecko stymuluje zmysły dotyku, wzroku i słuchu w sposób naturalny i bardzo przyjemny.
• Motywacja do przełamywania barier
Dzieci, które mają trudności z komunikacją lub są wycofane, częściej otwierają się w obecności zwierzęcia. Kot „nie ocenia”, ułatwia przedszkolakowi podejmowanie prób swobodnych wypowiedzi czy interakcji społecznych.
• Budowanie poczucia odpowiedzialności
Poprzez proste czynności, jak nasypanie karmy czy czesanie, dzieci uczą się opiekuńczości i rozumienia potrzeb innych.
• Ułatwienie nauki przez zabawę
Kot jest doskonałym „asystentem” edukacyjnym. Liczenie kocich przysmaków, opisywanie kolorów sierści czy naśladowanie kocich ruchów sprawia, że nauka staje się dla dzieci atrakcyjniejsza i lepiej zapada w pamięć.
Jak wyglądają zajęcia?
W zajęciach grupowych jak i indywidualnych, z udziałem kota terapeuty można wykorzystać następujące elementy:
• kontakt bezpośredni: głaskanie, dotykanie, zabawę,
• zabawę integracyjną,
• rozmowy dotyczące tematyki kotów: organizację spotkań z hodowcami, posiadaczami, lekarzami weterynarii,
• udział kota w innych formach terapii np. bajkoterapii, plastykoterapii, czy muzykoterapii.
Zajęcia z kotem w naszym przedszkolu – jak wyglądają krok po kroku
Poniżej pokazujemy, jak wyglądają zajęcia z kotem dla dzieci w przedszkolu w Świdnicy.
1. Dzieci siedzą w kole. Felinoterapeuta wprowadza kota w transporterze lub na smyczy. Wspólne ustalenie „Kontraktu z Kotem”: mówimy szeptem, nie biegamy, nie dotykamy oczu i uszu kota.
2. Rozmowa o wyglądzie kota: wskazywanie części ciała uszy, głowa, wąsy-wibrysy, ogon. Terapeuta opowiada o tym, co koty lubią jeść, jak się bawią i odpoczywają.
3. Kocia fryzjerka: chętne dzieci delikatnie czeszą kota szczotką lub grzebieniem pod nadzorem terapeuty.
4. Smaczna nagroda: karmienie kota smakołykami aportowanie lub miseczka.
5. Polowanie na piórko: chętne dzieci kolejno animują wędkę z piórkami, obserwując instynkty łowieckie kota.
6. Kocia gimnastyka: dzieci naśladują ruchy kota przeciąganie się, robienie „kociego grzbietu”, lizanie łapki, czworakowanie, skradanie.
7. Mrucząca chwila: Dzieci kładą się na dywanie, słuchając mruczenia kota lub nagrania, jeśli kot akurat milczy. Delikatne pogłaskanie kota na pożegnanie i podziękowanie mu za wizytę.
8. Dzieci na pożegnanie dostają malowankę lub inna pracę plastyczną do wykonania z nauczycielem w grupie.
Czy kontakt z kotem jest bezpieczny dla dziecka?
Tak, gdy zachowamy ważne wskazówki bezpieczeństwa:
1. Weryfikacja zdrowia: Przed zajęciami należy sprawdzić, czy żadne z dzieci nie ma silnej alergii.
2. Uprawnienia: Zajęcia powinien prowadzić certyfikowany felinoterapeuta z kotem posiadającym aktualną książeczkę zdrowia i odpowiednie predyspozycje psychiczne.
3. Dobrostan zwierzęcia: Jeśli kot wykazuje oznaki zmęczenia np. kładzenie uszu po sobie, nerwowe machanie ogonem, należy przerwać kontakt i pozwolić zwierzęciu odpocząć.
Nauka przez kontakt z naturą
Kontakt ze zwierzętami to dla dziecka coś więcej niż chwilowa radość. To również ważny element poznawania świata i wspierania rozwoju emocjonalnego. Dzięki takim doświadczeniom dzieci uczą się uważności, empatii oraz budują naturalną ciekawość otoczenia.
W naszym przedszkolu dbamy o to, aby kontakt z naturą był częścią codziennych doświadczeń dzieci. Zarówno poprzez zajęcia z udziałem zwierząt, jak i specjalnie organizowane wydarzenia.
Zobacz, jak wyglądają warsztaty z żywymi zwierzętami: lotopałanki, teju argentyński, żółw lamparci,… i nie tylko. Relacje w aktualnościach.
mgr Marta Styś
Felinoterapeuta, nauczyciel wychowania przedszkolnego
Przedszkole Prezentek w Świdnicy