ZABAWY SENSORYCZNE W DOMU

Ćwiczenia integracji sensorycznej w domu – 10 prostych zabaw dla przedszkolaka

Czym jest integracja sensoryczna?

Ten artykuł ma na celu wprowadzenie rodziców, w wielkim skrócie, w temat integracji sensorycznej, który jest bardzo obszerny i złożony. Według badaczki J. Ayres integracja sensoryczna to „proces neurobiologiczny, który organizuje doznania z całego ciała i otoczenia oraz umożliwia efektywne wykorzystanie ciała w środowisku*”. Zatem integracja sensoryczna to nic innego, jak proces, w którym mózg dziecka uczy się prawidłowo przetwarzać bodźce sensoryczne docierające do niego z otoczenia oraz własnego ciała. Właściwie rozwinięte procesy integracji sensorycznej są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w świecie.

Klasyfikacja zaburzeń integracji sensorycznej

Nadwrażliwość sensoryczna
Dziecko może reagować drażliwością na niektóre zapachy, dźwięki, światło, faktury jedzenia. Potrafią przeszkadzać mu metki w ubraniach lub szwy. Niechętnie obcina paznokcie i myje głowę. Nie chce dotykać niektórych faktur, unika też dotyku innych osób.


Podreaktywność sensoryczna
Dziecko wykazuje mniejszą wrażliwość na ból, skaleczenia. Może nie mieć świadomości bycia dotkniętym przez inne osoby i przedmioty. Nie wyczuwa nagłej zmiany pozycji własnego ciała. Może też ignorować głosy i dźwięki, które dla innych mogą być zbyt intensywne.


Poszukiwanie wrażeń sensorycznych
Dziecko ma ogromne trudności z pozostaniem w bezruchu. Może wiercić się, skakać, przepychać, zderzać się z przedmiotami. Wydaje się, że jego zabawy są zbyt impulsywne czy też agresywne. Może godzinami huśtać się lub kręcić na karuzeli.


Zaburzenia posturalne
Te zaburzenia u dziecka przejawiają się trudnościami we właściwej stabilizacji ciała podczas spoczynku lub ruchu. Wiążą się ze słabą równowagą, nieprawidłowym napięciem mięśniowym, nieadekwatną kontrolą ruchu.


Dyspraksja
Dzieci z tymi problemami wydają się być niezgrabne i źle skoordynowane w dużej i małej motoryce oraz w funkcjach oralno-motorycznych. Przejawiają one trudności w rozwoju umiejętności samoobsługowych, problemach w samoorganizacji, w tym z planowaniem ruchu.

Kiedy ćwiczenia domowe to za mało

Uważam, że każdy rodzic który zauważa niepokojące zachowania swojego dziecka lub widzi, że dziecko reaguje „inaczej” niż rówieśnicy w danej sytuacji lub kiedy zaburzenia bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie, najlepiej skonsultować się z terapeutą SI. Terapeuta stawia profesjonalną diagnozę oraz tworzy „dietę sensoryczną”, na bazie której rodzice ćwiczą z dziećmi w domu.

W jakich sytuacjach wykonywać zabawy sensoryczne w domu?

Kiedy widzimy, że nasze dziecko jest nadmiernie ruchliwe, trudno mu się skoncentrować na zadaniach, trudno mu zasnąć, jest nadmiernie rozdrażnione, ma osłabione zdolności motoryki dużej i małej, warto dodatkowo wykonywać ćwiczenia SI w domu.

10 PROSTYCH ZABAW SENSORYCZNYCH W DOMU

Na samym początku chciałam podkreślić, że małe dziecko należy jak najmniej eksponować na telefon komórkowy, tablet, laptopa, bajki telewizyjne. Często bowiem ta nadmierna eskpozycja powoduje problemy z koncentracją uwagi, trudnościami z zasypianiem, rozdrażnieniem, nadpobudliwością ruchową, która nie ma nic wspólnego z zaburzeniami SI (te kształtują się już w życiu płodowym).

Czucie głębokie czyli świadomość ciała

  • Zawijanie dziecka ciasno w koc lub kołdrę (głowa na zewnątrz).
  • Przenoszenie ciężkich przedmiotów przez dziecko (np. książek w plecaku).
  •  Masaże ciała przed snem – można wykonywać piłkami z wypustkami lub rękami.

Układ przedsionkowy (równowaga i ruch)

  • Dużo czasu spędzać na placu zabaw, tak aby dziecko huśtało się, skakało, zeskakiwało, wskakiwało na przeszkody.
  • Turlanie się po materacu lub kocu: dziecko może turlać się w przód, w tył lub być delikatnie zawijane w koc jak „naleśnik”. Taka aktywność stymuluje błędnik i pomaga rozwijać orientację ciała.
  • Tor przeszkód w domu: ułóż z poduszek, krzeseł, tuneli z koców czy materacy prosty tor, po którym dziecko będzie się wspinać, czołgać, przeskakiwać lub balansować. To wspiera równowagę, koordynację ruchową i planowanie motoryczne.

Zmysł dotyku

  • Chodzenie boso po różnych fakturach np. szyszki, trawa, folia bąbelkowa, suchy makaron.
  • Pozwolić dziecku na brudzenie się, wkładanie rąk w różne faktury np. mąka, błoto, piasek itp.
  • Szukanie małych zabawek ukrytych w misce z ryżem, fasolą lub piaskiem kinetycznym.
  • Zabawy z masami plastycznymi

Ćwiczenia te można wykonywać każdego dnia, jednak zabawy powinny być przyjemnością, a nie przymusem. Należy obserwować reakcję dziecka – jeśli zabawa sprawia dyskomfort należy ją przerwać.

Nasze przedszkole wspiera rozwój sensoryczny

W naszym przedszkolu w pracy z dzieckiem wykorzystujemy aktywności, które angażują różne rodzaje zmysłów (dotyk, wzrok, słuch, węch, smak, równowaga). To zaś pomaga dziecku w rozwoju przetwarzania zmysłowego. 

Otoczenie naszego przedszkola (duży ogród) wykorzystywane jest także do pobudzania pracy zmysłów. 

Dodatkowo nasze przedszkole wyposażone jest w wiele sprzętów wykorzystywanych przez zespół naszych specjalistów do pracy z dzieckiem z zaburzeniami SI.

mgr Justyna Kulczycka-Matuszczak
Terapeuta SI, nauczyciel wychowania przedszkolnego
Przedszkole Prezentek w Świdnicy

 

 *Cyt. za: Integracja sensoryczna, a przetwarzanie sensoryczne. Podręcznik, Wyd. PZWL 2025, s. 19